s
s

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GO TO MLC HOMEPAGE

MLC

 

 

 

 

 

ONLINE BOOKSTORE FEATURED TITLES

 

Best of Irish Poetry 2009
Best of Irish Poetry 2010

Editor: Matthew Sweeney

 

 

Songs of Earth and Light

Songs of Earth and Light
Barbara Korun poems translated by Theo Dorgan

 

 

Done Dating DJs
Done Dating DJs
by Jennifer Minniti-Shippey
Winner, 2008 Fool for Poetry Competition

 

 

Richesses

Richesses: Francophone Songwriter Poets
Edited and translated by Aidan Hayes

 

 

 

 

Munster Literature Centre

Create your badge

 

 

 

 

 

Arts Council

 

 

Cork City Council

 

 

Foras na Gaeilge

 

 

Cork County Council

   

 

 

RÉSHEOID le DOIREANN NÍ GHRÍOFA:

Léirmheas le hAifric Mac Aodha

 

 

 

 

Léirmheas le Aifric Mac Aodha ag Southword Journal
Is í Aifric Mac Aodha eagarthóir liteartha Comhar agus eagarthóir filíochta Gaeilge The Stinging Fly. Tá sí ag obair ina haistritheoir leis an bhfoclóir nua Béarla Gaeilge. Foilsíodh a ceád chnuasach Gabháil Syrinx (An Sagart) sa bhliain 2010.

 

 

 

 

 

 

 

 

Résheoid le Doireann Ní GhríofaRésheoid

Doireann Ní Ghríofa

(Coiscéim, 2011)

ISBN: 6660012110223

€7.50 paperback

 

Ceannaigh Résheoid ag Coisceim.ie

 

 

Is é Résheoid (Coiscéim, 2011) an chéad chnuasach le Doireann Ní Ghríofa. Seo thíos an chéad dán ar an gcnuasach sin:

An Stáitse 

Cuilithíní comhrá...

Clingeann an ceolán.

 

Íslíonn

cleití beaga bána

an chiúnais

 

Ardaíonn an brat trom

Go mall, sa dorchadas.

 

Coiscéim chun tosaigh.

 

Ionanálú.

 

Tosú. (1)

 

 

Is faoin gcruthaíocht i gcoitinne an dán thuas, déarfá. Nuair a leagtar na línte seo ar an gcéad leathanach, áfach, bhíonn tábhacht thairis sin leo.‘It’s time to put on make-up, it’s time to light the lights’: déantar stáitse den saothar ina iomláine agus lucht éisteachta den léitheoir. Céard atá romhainn, más ea?

Is ionann an dara dán agus dán teidil an chnuasaigh. Níl ‘Résheoid’ ar an bpíosa is suntasaí ag Ní Ghríofa, i mo thuairim féin. Gheofá leamhbhlas ar an gcéad líne sin ‘táim faoi gheasa ag an ngealach’. Cuireann sé agallamh a rinne Alice Taylor le R.T.É. i gcuimhne dom, nuair a d’fhéach an scríbhneoir go híogair, díreach ar an gceamara, í ag rá: ‘I like skies’. I gcás ‘Résheoid’, is iad na línte seo a leanas is suimiúla:

 

Brúnn sí mo pheann luaidhe

Chun scríobadh ’s scrábáil

Ar phaipéar leathstróicthe

Mo shúile dúnta, dallta.

 

Tá cumhacht áirithe ag baint le ‘páipéar leathstróicthe/ mo shúile dúnta, dallta’, dar liom agus laistiaracht éigin faoin gcuntas.

 

Scéal seanbhróg is ea é gur minic ‘filíocht-faoin-bhFilíocht’ ó pheann an fhile óig. Ní haon eisceacht í Ní Ghríofa agus is spéisiúla go mór a saothar nuair a théann sí i ngleic le téamaí níos leithne. Is mór is fiú an dán ‘Cuimhní Cinn Daideo’ (10-11), cuirim i gcás:

 

Cuimhní Cinn Daideo

 

I ngeimhreadh a shaoil, thaisteal

Daideo mo dhaideo,

An bóthar fada

Go Baile Átha Cliath

Le cuairt a thabhairt ar ‘specialist’

Nuair a d’fhill sé abhaile

Bhailigh sé clann agus comharsana

Timpeall na tine

Ag insint scéalta

a chuid eachtraíochta.

 

“Shiúil an dochtúir sin síos an

tslí go léir go dtí an príomhdhoras

Chun slán a fhágáil liom -

Fear uasal a bhí ann. ”

 

“D’imigh mé liom tamall de bhóthar

Stop mé seal ag éisteacht

Le hamhrán binn loin dhuibh ar shreang

Chomh ceolmhar le héan ar bith dar airíos riamh.

Scáileanna dubha dorcha

A bhí ar an spéir

Ach lonraigh ga geal gréine

Ar an éinín.”

 

Cé bhí ina sheasamh

Ag an doras, é fós ag breathnú i mo dhiaidh?

An specialist.

An gcreidfeá é sin anois?!”

 

Tá fírinne lom ag baint leis an eachtra féin agus fírinne fhileata ag baint lena hath-aithris. Iompraíonn sé ‘an tuath v an chathair’, ‘an t-oideachas v an tsaontacht’ ar bhealach neamhchiotach. Tá rud éigin á rá ach má tá, níl muid á bhodhrú leis. Ní duine de na filí pobail go díreach í Ní Ghríofa ach tá dáimh éigin aici leo. Tá an-éascaíocht faoina hinsint.

 

Dán de chineál eile is ea ‘Sinistère’, rud a léiríonn ilréimseacht an fhile. Taispeánann Ní Ghríofa  sceimhle an duine ar bhealach an-bheo. Tá tabhairt faoi deara san fhile agus mar is réadúla an pictiúr a chruthaíonn sí den aerfort dáiríre, is ea is mó a aithníonn muid a tromluí teibí:

  

Sinistère

 

In aerfort geal gloiniúil

Sleamhnaím síos le fána …

Creathnaím

Le preabadh chroí.

Feicim í

An bhean thuaisceartach,

Mo leathchúpla.

Gach ribe gruaige dúdhorcha

Beo le haibhléis statach …

 

Éiríonn go maith leis an téarma ‘aibhléis statach’ i gcomhthéacs an dáin agus rachadh an léiriú in achrann ionat. Is deas an teideal é ‘Sinistère’ agus é á ramhrú ag na focail ‘tuathail’, ‘tuaisceartach’ i gcorp an dáin.

 

Tá ‘Beirt’(30) ar cheann de na dánta is snoite ar Résheoid agus níor mhiste é a thabhairt anseo ina iomláine:

Beirt

 

Is dá mba eilifintí sinn

I bhfásach lom na hAfraice

Ag spaisteoireacht linn go séimh

Dá dtitfeá go trom, gan anáil

Do phógfainn lúb do leiceann

Ciumhais do chluas

Do shúile faoi shuan

Le mo thrunc fada tais.

Thitfeadh deora malla, fliucha

Thar chraiceann te tirim

Ghalódh an ghrian iad,

sula mbuailfeadh siad gaineamh.

 

 

Dán úr, liriciúil is ea an ceann seo agus is maith liom go bhfuil débhríochas áirithe ag baint lena thuin. Tá sé idir mhagadh is … ach is milse é dá bharr.

 

File is ea Ní Ghríofa atá róthugtha d’aidiachtaí falsa, seans (e.g. ‘oíche dhubh dhorcha’, ‘Iarmhéirí an Mheán Oíche’, 21)); Ní i gcónaí go mbíonn pléasc agus athphléasc ag baint le buillí a cuid liodán (‘míthrócaireach – mícheart’, ‘Prozac’, 73) agus is rótheoranta an friotal  go fóill. Sin ráite, is cinnte gur saibhre an t-ardán dá léiriú:

 

Coiscéim chun tosaigh.

 

Ionanálú.

 

Tosú.

 

 

©2012 Aifric Mac Aodha

 

 

Author Links

 

Aifric Mac Aodha ag Cork International Poetry Festival (Feb. 2012)

Mac Aodha ag Poetry International Web

Mac Aodha ag Queen's University Belfast

 

 

CLÁR AR AIS GO DTÍ AN BARR AN CHÉAD LÉIRMHEAS EILE

 

 

   
 
©2009 Southword Editions
and
Munster Literature Centre
   

Southword 6 Southword No 7 Southword No 8 Southword No 9 Southword No 10 Southword 11 southword 12 Southword No 14 Southword No 15